FANDOM


Template:DisambigR Template:Miasto infobox

Warszawa (Miasto Stołeczne Warszawa) (Template:Wymowa) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad rzeką Wisłą.

35px|left|Order Virtuti Militari Warszawa jest ośrodkiem naukowym, kulturalnym, politycznym oraz gospodarczym na skalę europejską. Mieszczą się w niej siedziby parlamentu, Prezydenta RP, Rady Ministrów i innych władz centralnych. Warszawa jest także stolicą województwa mazowieckiego. Warszawa jest jedynym miastem w obecnych granicach Polski odznaczonym Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari (a drugim w historii Polski miastem, po Lwowie).

Warszawa jest największym polskim miastem pod względem liczby ludności (1 711 466 zameldowanych mieszkańców w czerwcu 2009 r.)[1] i powierzchni (517,24 km² łącznie z Wisłą)[2][3]. W skali kraju, rzeczywistą liczbę mieszkańców Warszawy i okolic można porównywać jedynie do Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Warszawa jest członkiem Związku Miast Polskich.

Położenie Edit

thumb|250px|left|Aglomeracja warszawska wg "Planu zagospodarowania przestrzennego województwa mazowieckiego" thumb|250px|Panorama Warszawy

Warszawa leży w środkowym biegu Wisły, na Nizinie Środkowomazowieckiej, w odległości około 350 km od Karpat i Morza Bałtyckiego. Jest jedyną w Europie stolicą leżącą w bezpośrednim sąsiedztwie parku narodowego[4].

Miasto leży po obu stronach rzeki i jest nieznacznie wydłużone wzdłuż jej brzegów (rozciąga się na ok. 30 km w kierunku północ-południe i ok. 28 km w kierunku wschód-zachód). Lewobrzeżna część Warszawy jest w większości położona na wysoczyźnieRówninie Warszawskiej (najwyższy punkt geodezyjny na skrzyżowaniu ul. Norwida i Nakielskiej (rejon zajezdni autobusowej "Redutowa" – 115,7 m n.p.m.; porównywalne wysokości w rejonie Filtrów – 114,7 m n.p.m. przy ul. Krzyckiego). Charakterystyczna dla krajobrazu miasta jest wysoka na 6-25 m skarpa wiślana, stanowiąca krawędź erozyjną wysoczyzny[5].

Pozostała część miasta leży w dolinie Wisły oraz na Równinie Wołomińskiej (częściowo dzielnice wschodnie) i w Kotlinie Warszawskiej (częściowo dzielnice północne). Na Bielanach, Białołęce, w Wawrze i Wesołej występują porośnięte lasem, wysokie na kilka-kilkanaście metrów wydmy, z najwyższym naturalnym punktem wysokościowym – 122,11 m n.p.m. (w rejonie planowanej ul. Stanisława Wigury na osiedlu Groszówka w Wesołej).

Miasta podwarszawskie (tzw. tereny podmiejskie) Edit

Main article: Aglomeracja warszawska

Warszawa stanowi główne miasto monocentrycznej aglomeracji. Liczba mieszkańców aglomeracji, zależnie od koncepcji jej zasięgu, wynosi od około 2,6 do 3 mln. W obszarze tym znajduje się około 20 miast.

Warunki naturalne Edit

Rzeźba terenu Edit

Na obszarze miasta znajduje się kilka wzgórz usypanych przez człowieka (m.in. Kopiec Powstania Warszawskiego (wysokość 121,0 m n.p.m.), Kopiec Szczęśliwicki (wysokość 138,0 m n.p.m. – najwyższy punkt wysokościowy w Warszawie) oraz Stadion Dziesięciolecia, a także składowiska odpadów m.in. Góra Śmieciowa na Radiowie (wysokość 144 m n.p.m.)[6] czy hałda popiołów z Elektrociepłowni Siekierki na Siekierkach.

Najniżej w Warszawie położonym punktem jest brzeg Wisły przy granicy z Jabłonną (75,6 m n.p.m.).

Klimat Edit

Template:Źródła

Template:Klimatogram Według klasyfikacji Wincentego Okołowicza Warszawa leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego. Według klasyfikacji Köppena natomiast przebiega tędy granica dwóch stref klimatycznych – C (umiarkowanej) i D (borealnej).

Cechami charakterystycznymi klimatu Warszawy są dość równomierne opady o średniej wieloletniej około 493 mm/rok z maksimum w czerwcu (72 mm) i minimum w lutym (18 mm). Średnia roczna temperatura wynosi +7,8 °C z maksimum w lipcu (+18,0 °C) i minimum w styczniu (-3,3 °C). Okres wegetacyjny wynosi około 200 dni. Warszawa jest najczęściej pod wpływem mas powietrza polarno-morskiego (około 60% dni w roku) oraz polarno-kontynentalnego (około 30% dni w roku). W Warszawie i okolicach bardzo wyraźnie zaznacza się wpływ dużej aglomeracji miejskiej na klimat (tzw. miejska wyspa ciepła). Objawia się to poprzez wyższe średnie temperatury w centrum miasta, wyższe opady (lepsze warunki do rozwijania się równowagi chwiejnej atmosfery) oraz niższą prędkość wiatru. Z uwagi na wysoką zawartość aerozoli i zanieczyszczeń w powietrzu, zwiększa się zachmurzenie oraz pogarsza się przejrzystość powietrza, co prowadzi do zmniejszania bezpośredniego promieniowania słonecznego i zwiększenia promieniowania rozproszonego. Template:Pogoda infobox

Demografia Edit

thumb|250px|Panorama Woli i Śródmieścia z dachu dawnej fabryki rtęci im. Róży Luksemburg

Main article: Ludność Warszawy

Warszawa jest największym polskim miastem pod względem liczby ludności (1 711 466 zameldowanych mieszkańców wg stanu z 30 czerwca 2009 r.[1]) i powierzchni (517,24 km²[3]). Liczba ta stanowi około 4,5% mieszkańców całego kraju. Dużą część mieszkańców stanowi ludność niezameldowana: "Według ostrożnych szacunków ratusza, w stolicy tych bez meldunku jest około 500–700 tys."[7]

Warszawa poniosła duże straty ludnościowe w wyniku II wojny światowej z 1 289 000 mieszkańców w 1939 roku do 478 755 w 1946[8]. Na początku lat 50. XX wieku przyrost ludności rocznie wynosił ok. 5-7% (ok. 45-60 000 osób wobec 41 000 nowych mieszkań w ramach Planu Sześcioletniego oddanych w latach 1950–1955), wprowadzono więc ograniczenia meldunkowe obowiązujące w Warszawie, w wyniku których spadło tempo migracji i w 1976 wyniosło ono 22 000 ludzi[9]. W okresie ograniczeń meldunkowych po liberalizacji przepisów[10] możliwe stało się meldowanie m.in. współmałżonków stałych mieszkańców miasta, wybitnych fachowców itp. Ograniczenia te wpłynęły na rozwój miejscowości podwarszawskich, gdzie osiedlali się ludzie przybywający z całej Polski i nie spełniający wymagań ustawowych. Usunięcie ograniczeń meldunkowych spowodowało ponowny niekontrolowany napływ ludności do miasta.

Rozwój demograficzny miasta Edit

  • Wykres liczby ludności miasta Warszawa na przestrzeni 3 ostatnich stuleci[11]

Nazwa miasta Edit

Nazwa pojawia się w XIV-wiecznych zapiskach jako Warseuiensis (1321), Varschewia (1342) i XV wieku jako Warschouia (1482). Średniowieczna nazwa brzmiała Warszewa, Warszowa. Najprawdopodobniej pochodzi ona od formy dzierżawczej imienia Warsz (skróconej formy popularnego wówczas imienia Warcisław, Wrocisław), używanego m.in. wśród przedstawicieli rodu Rawów (Rawiczów) herbu Rawa, właścicieli części terenów w dzisiejszym centrum miasta, np. Solca i Mariensztatu.

Zmiana nazwy na Warszawa wynikła z mazowieckiej wymowy dialektycznej. Do końca XV wieku samogłoska -a- przechodziła w -e- po spółgłoskach miękkich (-sz- była w tamtym okresie spółgłoską miękką). W XV wieku formy z wtórnym -e- zaczęły być postrzegane jako gwarowe. Dlatego też zastępowano -e- przez -a-. Taka zmiana nie była uzasadniona etymologicznie, więc takie formy nazywa się hiperpoprawnymi (np. siadlisko, królawski). Tak też nastąpiła zmiana nazwy z Warszewa na Warszawa, która upowszechniła się w XVI wieku[12].

Legendarna etymologia wywodzi nazwę od imion rybaka Warsa i jego żony Sawy.

Nazwa Warszawy w innych językach:

afr. Warskou alb. Varshava ang. Warsaw arab. وارسو (Wārsū) bask. Barsobia biał. Варшава bułg. Варшава chiń. 华沙/華沙
czes. Varšava duń. Warszawa esp. Varsovio est. Varssavi fin. Varsova fran. Varsovie grec. Βαρσοβία (Warsowia) gruz. ვა� შავა (Warszawa)
hebr. ורשה (Warsza) hiszp. Varsovia irl. Vársá isl. Varsjá ind. Warsawa jap. ワルシャワ (Warushawa) jid. וואַרשע (Warsze) kaszb. Wôrszôwô
kor. 바르샤바 litew. Varšuva łac. Varsovia łot. Varšava niem. Warschau nider. Warschau norw. Warszawa port. Varsóvia
ros. Варшава rum. Varşovia serb. Варшава serbchor. Varšava słow. Varšava szw. Warszawa tajsk. วอร์ซอ tet. Varsóvia
turec. Varşova ukr. Варшава węg. Varsó włos. Varsavia

Warsova, w języku fińskim oznacza "klacz, która powiła źrebaka"[13].

Historia Edit

Main article: Historia Warszawy

[[Plik:Warszawa-Zamek Królewski.jpg|thumb|250px|Zamek Królewski w Warszawie]] [[Plik:4 Warszawa 23.jpg|thumb|250px|Barbakan w Warszawie]] [[Plik:Destroyed Warsaw, capital of Poland, January 1945.jpg|thumb|250px|Stare Miasto zniszczone po powstaniu warszawskim]]

Najważniejsze wydarzenia historyczne Edit

Najważniejsze fakty historyczne w dziejach miastaTemplate:Fakt:

Gospodarka Edit

thumb|250px|Centrum Warszawy thumb|250px|Widok od ulicy Marszałkowskiej

Firmy Edit

Warszawa, a w szczególności warszawskie Śródmieście, należy do najważniejszych centrów biznesu w Europie Środkowej. W 2003 zarejestrowanych było 288.307 firm, a inwestorzy zagraniczni inwestowali w mieście ponad 700 milionów euro rocznie. Dzięki korzystnym warunkom inwestycyjnym Warszawa wytwarza ponad 13,3% polskiego PKB. Samo miasto w 2007 uzyskało 9,7 mld złotych przychodu[16]. Stopa bezrobocia rejestrowanego w marcu 2009 wyniosła 2,2%, zaś przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw – 4650,05 zł.[17].

Handel Edit

Warszawa jest drugim największym po Górnośląskim Okręgu Przemysłowym ośrodkiem miejsko-przemysłowym w kraju. Ze względu na wielkość rynku konsumpcyjnego, Warszawa stanowi ważne w skali kraju centrum handlowe. W mieście znajdują się kilka bardzo dużych centrów handlowych oraz kilkanaście mniejszych. Do największych centrów handlowo-rozrywkowych należą: Arkadia, Blue City, Galeria Mokotów, Promenada, Sadyba Best Mall, Wola Park oraz Złote Tarasy.

Przemysł Edit

Po II wojnie światowej, władze komunistyczne zdecydowały o odbudowie Warszawy jako ważnego centrum przemysłu ciężkiegoTemplate:Fakt. W mieście otwarto kilkadziesiąt wielkich fabryk, z których do najważniejszych należały Huta Warszawa, ZPC Ursus oraz Fabryka Samochodów Osobowych (FSO).

Instytucje Edit

[[Plik:Sejm RP.jpg|thumb|250px|Sejm Rzeczypospolitej Polskiej]] [[Plik:Kancelaria Prezesa RM.JPG|thumb|250px|Kancelaria Prezesa Rady Ministrów]] Warszawa jako stolica administracyjna kraju, jest siedzibą większości centralnych organów władzy, ministerstw, urzędów i instytucji centralnych takich jak m.in.:

a także przedstawicielstw dyplomatyczno-konsularnych.

Edukacja Edit

[[Plik:Warszawa-BramaUW.jpg|thumb|250px|Brama kampusu centralnego Uniwersytetu Warszawskiego]] [[Plik:Warszawa - Politechnika.jpg|thumb|250px|Gmach Główny Politechniki Warszawskiej]] Stolica jest największym ośrodkiem akademickim w Polsce. Swoją siedzibę ma tu 66 uczelni. Do największych warszawskich uczelni należąTemplate:Fakt:

Ponadto na terenie Warszawy dynamicznie rozwijają się wyższe szkoły prywatne zorientowane na kształcenie przyszłej kadry kierowniczej (MBA) niezbędnej do profesjonalnego zarządzania nowoczesnym przedsiębiorstwem w gospodarce rynkowej.

Według corocznego rankingu studiów MBA przygotowywanego przez tygodnik Wprost, do najlepszych, prywatnych uczelni biznesowych w Warszawie należą:

Studenci oraz uczniowie szkół wszystkich szczebli stanowią około 29,2% populacji WarszawyTemplate:Fakt. Ich liczba w 2002 roku przekroczyła 500 000, z czego ponad 255 000 stanowią studenci szkół wyższychTemplate:Fakt.

Środowisko akademickie w Warszawie posiada też własną stację radiową nadającą na częstotliwości 97,1 MHz pod nazwą Akademickie Radio Kampus. Właścicielem koncesji radia jest Uniwersytet Warszawski

Komunikacja Edit

[[Plik:WarszawaDocelowyUkladDrog.svg|thumb|250px|Docelowy układ dróg klas S i GP w Warszawie]]

Jak w wielu innych dużych miastach, również w Warszawie infrastruktura transportowa jest niewystarczająca w stosunku do ciągle rosnących potrzeb. Układ dróg i ich przepustowość nie są dostosowane do stale wzrastającego natężenia ruchu samochodowegoTemplate:Fakt.

Po zniszczeniach II wojny światowej, powstania warszawskiego i powojennych rozbiórkach kamienic, w mieście poprowadzono i poszerzono kilka ciągów komunikacyjnych. Jednak przez kolejne dziesięciolecia, aż do lat 90. XX wieku inwestycje komunikacyjne były daleko niewystarczające - Warszawa długo była jedną z nielicznych stolic europejskich pozbawioną metra, nadal brakuje kilku połączeń mostowych, miasto nie ma też obwodnic i ruch tranzytowy prowadzony jest przez centrum.

Jednym z głównych zadań miasta jest rozwój sieci transportu miejskiego, mogącego stać się alternatywą dla prywatnego transportu samochodowego, którego rola w centrum miasta będzie ograniczana. W 1999 powstała strefa płatnego parkowania w śródmieściu, w przyszłości rozważa się wprowadzenie opłat za wjazd do centrum. Jednocześnie od początku XXI w. prowadzone są działania mające na celu zintegrowanie różnych środków transportu: przy dużych węzłach przesiadkowych powstają parkingi typu Parkuj i Jedź (Park and Ride), uruchomiono wspólny bilet ZTM-KM rozszerzając następnie jego zasięg na kolejne gminy podwarszawskie, wydłużono sieć autobusów podmiejskich, na ciągach ulic pozbawionych komunikacji szynowej powstają wydzielone pasy dla autobusów, następuje też sukcesywna wymiana taboru i modernizacja linii tramwajowych i kolejowych.

Tranzyt Edit

Main article: Obwodnica Warszawy

[[Plik:Trasa W-Z.JPG|thumb|250px|Trasa W-Z w Warszawie]] Warszawa nie posiada obwodnicy, a większość ruchu na osi wschód-zachód odbywa się przez centrum miasta. Projektowany jest układ dwóch, a następnie trzech obwodnic – w okresie przejściowym funkcjonować będzie Obwodnica Etapowa Warszawy, z której docelowo ma powstać Obwodnica Miejska (przez most Północny i Siekierkowski) oraz Ekspresowa Obwodnica Warszawy prowadząca ruch tranzytowy z autostrady A2 (BerlinMoskwa) i dróg ekspresowych S8 (WrocławSuwałki) i S17 (Warszawa – Lublin), przez most Grota i Południowy. Jej odcinek przez osiedla mieszkaniowe dzielnicy Ursynów zostanie poprowadzony w tunelu.

Mosty Edit

Main article: Mosty w Warszawie

[[Plik:Most Świętokrzyski.JPG|thumb|250px|Most Świętokrzyski]]

Szeroka rzeka Wisła, nad którą leży Warszawa, jest wciąż dużą barierą komunikacyjną. Budowane tu w przeszłości przeprawy mostowe (pierwszy stały most w 1573) były wielokrotnie niszczone przez powodzie oraz podczas wojen - w obu wojnach światowych wszystkie istniejące mosty zostały zniszczone. Kilkadziesiąt lat później liczba przepraw i ich przepustowość jest wciąż niewystarczająca w stosunku do potrzeb. Obecnie jest w mieście osiem lub dziewięć mostów: Grota-Roweckiego, Gdański (często traktowany jako dwa oddzielne: kolejowy i drogowo-tramwajowy), Śląsko-Dąbrowski, Świętokrzyski, Średnicowy (kolejowy), Poniatowskiego, Łazienkowski i Siekierkowski. Władze miasta planują budowę kolejnych 4-6 mostów: Północnego, w ciągu ulic: Krasińskiego i Budowlanej, Na Zaporze i Południowego oraz dwóch lokalnych - na przedłużeniu ul. Ratuszowej i Okrzei[18].

Lotniska Edit

thumb|250px|Terminal 2 Portu Lotniczego Okęcie Międzynarodowy port lotniczy Warszawa-Okęcie, zlokalizowany jest zaledwie 10 km od ścisłego centrum miasta – w dzielnicy Włochy na osiedlu Okęcie. Obsługuje ponad 9 milionów pasażerów rocznie oraz ponad 100 połączeń krajowych i zagranicznych dziennieTemplate:Fakt. Jest to obecnie największy port lotniczy w Polsce, jego powierzchnia wynosi ok. 834 ha. Składa się z 4 terminali pasażerskich, dworca towarowego i wojskowego portu lotniczego.

Main article: Port lotniczy Warszawa-Okęcie

Projektowane jest także drugie lotnisko dla Warszawy w Modlinie. Obecnie proces budowy jest na etapie przetargu. Nowe lotnisko ma być ukończone na przełomie 2011/2012 r.

Main article: Port lotniczy Modlin

Istnieje także aktywnie używane lotnisko Warszawa-Babice na Bemowie. Korzysta z niego Aeroklub Warszawski, Lotnicze Pogotowie Ratunkowe, a także wielu właścicieli mniejszych samolotów i śmigłowców prywatnych lotnictwa ogólnego (ang.: general aviation).

Komunikacja miejska Edit

Main article: Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie

System komunikacji miejskiej w Warszawie składa się z linii autobusowych, tramwajowych, metra oraz Szybkiej Kolei Miejskiej o całkowitej długości ponad 1000 kmTemplate:Fakt. Wszystkie linie koordynowane są przez Zarząd Transportu Miejskiego. Do przejazdów środkami komunikacji miejskiej uprawniają bilety z paskiem magnetycznym i Warszawska Karta Miejska.

Tramwaje Warszawskie Edit

Main article: Tramwaje Warszawskie

thumb|250px|Warszawska linia 9

Pierwszą linię tramwaju konnego otwarto w Warszawie 11 grudnia 1866. 26 marca 1908 wyruszył pierwszy tramwaj elektryczny. W okresie międzywojennym tramwaje znacjonalizowano i wybudowano wiele nowych linii, które jednak uległy zniszczeniu w latach II wojny światowej. Po wojnie wiele z nich odbudowano, lecz później część uległa likwidacji, szczególnie w latach 70. XX wieku.

Obecnie spółka Tramwaje Warszawskie posiada 875 wagonów, a sieć tramwajowa liczy ponad 500 kilometrów torów[19]. Po Warszawie jeździ na stałe 26 linii tramwajowych[20], a okresowo, np. w okresie Wszystkich Świętych i podczas wakacji, uruchamia się linie dodatkowe.

Znaczna większość (70%) warszawskich torowisk przebiega poza jezdniami ulic[19], dzięki czemu komunikacji tramwajowej nie paraliżują korki w ruchu drogowym. Sieć tramwajowa i tabor są modernizowane przy udziale funduszy rozwojowych Unii Europejskiej.

Metro Warszawskie Edit

Main article: Metro Warszawskie

[[Plik:Warsaw Metro Plac Wilsona 2.jpg|thumb|250px|Stacja metra Plac Wilsona]] Pierwsze plany budowy metra w Warszawie powstały w latach 20. XX wieku. Kilkakrotnie je zmieniano, rozpoczynano i przerywano prace.

Budowę istniejącej dziś kolei podziemnej rozpoczęto dopiero 15 kwietnia 1983 r. Pierwszy odcinek został otwarty 7 kwietnia 1995 r., a budowę całej pierwszej linii o przebiegu północ–południe i długości 23,1 km, z 23 stacjami, zakończono 25 października 2008 r. W 2010 r. rozpocznie się budowa II linii (docelowo 31 km, 28 stacji), której odcinek centralny ma powstać do 2013.

Metro jest obsługiwane przez 84 starsze wagony produkcji rosyjskiej z serii 81 oraz 108 wagonów Metropolis firmy ALSTOM. W każdym dniu roboczym z metra korzysta około 500 000 pasażerów[21].

Autobusy Edit

Main article: Autobusy miejskie w Warszawie

thumb|250px|Warszawska linia 162 Warszawa ma 2673 kilometrów linii autobusowych, po których kursuje 1709 autobusówTemplate:Fakt. Głównym węzłem komunikacyjnym jest przystanek Dworzec Centralny, który jest też głównym punktem przesiadkowym miasta. ZTM prowadzi obecnie 244 linie autobusowe[20]. Okresowo uruchamiane są linie dodatkowe, np. linie cmentarne w okresie Wszystkich Świętych. Warszawskie autobusy obsługiwane są, oprócz Miejskich Zakładów Autobusowych, także przez przewoźników prywatnych: ITS Michalczewski, Mobilis i PKS Grodzisk Mazowiecki.

Trolejbusy Edit

Main article: Trolejbusy w Warszawie

Komunikacja trolejbusowa funkcjonowała w Warszawie w okresach 1946-1973 i 1983-1995.

Kolej Edit

[[Plik:Warszawa Centralna.jpg|thumb|250px|Dworzec Warszawa Centralna]] Pierwszą linię kolejową w Warszawie otwarto w 1845 (Kolej warszawsko-wiedeńska). Dziś Warszawa jest jednym z najważniejszych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce.

Istnieje tu sześć dużych dworców kolejowych (Warszawa Centralna, Warszawa Gdańska, Warszawa Śródmieście, Warszawa Wileńska, Warszawa Wschodnia i Warszawa Zachodnia) oraz kilkadziesiąt mniejszych stacji i przystanków osobowych, z których korzystają pociągi Szybkiej Kolei Miejskiej i Kolei Mazowieckich.

Linia łącząca trzy najważniejsze dworce (Warszawa Centralna, Wschodnia i Zachodnia; tzw. linia średnicowa) prowadzi przez tzw. tunel średnicowy oraz most średnicowy na Wiśle.

Koleje dojazdowe Edit

Main article: Warszawska Kolej Dojazdowa

Na terenie aglomeracji warszawskiej funkcjonowało w przeszłości kilka dojazdowych kolei wąskotorowych: Jabłonowsko-Karczewska, Piaseczyńsko-Wilanowska, Marecka i Łomiankowska, zlikwidowanych w latach 60. i 70. XX wieku. Obecnie funkcjonuje jedynie normalnotorowa Warszawska Kolej Dojazdowa (WKD) działająca od 1925, pierwotnie jako Elektryczna Kolej Dojazdowa. Wykonuje ona przewozy pasażerskie na trasie Warszawa Śródmieście – Podkowa LeśnaGrodzisk Mazowiecki z odgałęzieniem Podkowa Leśna – Milanówek.

Szybka Kolej Miejska Edit

Main article: Szybka Kolej Miejska w Warszawie

Szybka Kolej Miejska to naziemna sieć kolei łączącej centrum Warszawy z jej przedmieściami i sąsiednimi miejscowościami. Ma być uzupełnieniem metra i alternatywą dla komunikacji autobusowej. SKM kursuje po torach należących do PKP Polskich Linii Kolejowych. Pierwsza linia S1 ruszyła w 2005 na trasie do Falenicy, została jednak zawieszona. Obecnie kursuje linia S2 od Sulejówka Miłosnej do Pruszkowa. W 2012 roku ma zostać uruchomiona linia z lotniska Okęcie do centrum.

Ścieżki i szlaki rowerowe Edit

Main article: Ścieżki i szlaki rowerowe w Warszawie

W Warszawie w 2004 było ok. 100 km ścieżek i szlaków rowerowych. Ich długość zwiększa się w ostatnich latach o ok. 20 km rocznie.

Kultura Edit

Teatr Edit

Main article: Teatry w Warszawie

[[Plik:Warszawa Teatr Wielki rzut prostoliniowy.jpg|thumb|250px|Teatr Wielki – Opera Narodowa]]

W Warszawie znajduje się około 30 większych stałych teatrów. Wśród nich najważniejsze są Teatr Narodowy (założony w 1765) oraz Teatr Wielki – Opera Narodowa (założony w 1778). Szczególne uznanie zdobył TR Warszawa (dawniej Teatr Rozmaitości), który jest organizatorem eksperymentalnych przedstawień w scenerii miasta w ramach projektu Teren Warszawa.

W ostatnich latach miasto przyciąga także wielu artystów spoza głównych prądów w sztuce teatralnej. Ich działalność skupia się głównie wokół lokalnych domów kultury oraz prywatnych klubów. Latem teatry w Warszawie są w większości zamknięte, w tym czasie odbywa się za to stworzony w 1992 roku przez Andrzeja Tadeusza KijowskiegoKonkurs Teatrów Ogródkowych.

Muzyka Edit

thumb|250px|Filharmonia w Warszawie ok. 1920 roku. Tutaj odbywają się od ponad 80 lat Konkursy Chopinowskie, a od półwiecza – festiwale "Warszawska Jesień".

W Warszawie mieści się Filharmonia Narodowa.

W mieście brak odpowiedniej hali koncertowej, stąd duże koncerty muzyczne urządza się głównie w Sali Kongresowej. Odbywały się także w hali Torwar (Iron Maiden, Pat Metheny, 50 Cent, Rihanna, Tokio Hotel, US5), na stadionach Gwardii (Tina Turner, Sting, Roger Waters, Joe Cocker, Metallica, Aerosmith) i Legii (Deep Purple, Guns N' Roses), na stadionie Skry (Boney M w 1979), na służewieckim torze wyścigów konnych (U2, Depeche Mode, The Rolling Stones) czy na lotnisku na Bemowie (Michael Jackson, Lenny Kravitz), a mniejsze w teatrach np. w Teatrze Muzycznym Roma (King Crimson, Suzanne Vega, Jaromir Nohavica).

Festiwale i konkursy muzyczne w Warszawie:

Muzea i galerie Edit

Main article: Muzea w Warszawie

[[Plik:Warszawasy4.jpg|thumb|250px|Pałac na Wodzie, Łazienki]] W Warszawie mieści się wiele muzeów i galerii sztuki - tak państwowych, jak i prywatnych. Największe galerie to Zachęta i Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, zaś największe warszawskie muzea to: Muzeum Narodowe, Zamek Królewski, Pałac w Wilanowie, Muzeum Historyczne m.st. Warszawy i otwarte w 2004 Muzeum Powstania Warszawskiego.

W marcu 2010, z okazji Roku Chopinowskiego zostanie otwarte po pracach renowacyjnych Muzeum Fryderyka Chopina[22].

W najbliższych latach w rejonie pl. Na Rozdrożu ma powstać Muzeum Historii Polski, na Muranowie - Muzeum Historii Żydów Polskich, a w sąsiedztwie Pałacu Kultury i Nauki - Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Planowana jest także budowa Muzeum Warszawskiej Pragi jako filii Muzeum Historycznego m.st. Warszawy. Muzea te, mimo iż nie posiadają jeszcze własnych budynków, stale lub okresowo prezentują ekspozycje w innych lokalizacjach.

Warszawskie muzea i galerie uczestniczą w corocznej Nocy Muzeów.

Kina Edit

Main article: Kina w Warszawie

[[Plik:Warszawa - Wilanów Palace.jpg|thumb|250px|Pałac w Wilanowie]] [[Plik:Palac Przebendowskich.JPG|thumb|250px|Siedziba kina ParadisoPałac Przebendowskich]]

Obecnie w Warszawie znajduje się 31 kin, w tym 14 multipleksów należących do pięciu sieci multikinowych Cinema City, Multikino, Silver Screen, Kinoplex, Novekino. Do roku 1939 istniało w Warszawie 54 kin i sal kinowych.

Biblioteki i mediateki Edit

W Warszawie znajduje się wiele bibliotek, w tym Biblioteka Narodowa oraz Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy (ul. Koszykowa 26/28), utworzona w 1907, a stanowiąca dziś bibliotekę główną województwa mazowieckiego. W mieście działa ponadto wiele bibliotek wyższych uczelni, z największą – Biblioteką Uniwersytecką, oraz biblioteki specjalistyczne, jak np. Biblioteka Sejmowa i Centralna Biblioteka Wojskowa.

W stolicy funkcjonuje kilkadziesiąt bibliotek publicznych – dzielnicowych i osiedlowych – dla dzieci, młodzieży i dorosłych, z wypożyczalniami i czytelniami naukowymi. Nierzadko organizują one wystawy, konkursy i spotkania z autorami. Od niedawna tworzone są też mediateki z multicentrami, w których można wypożyczać płyty z muzyką, audiobooki i filmy.

Mediateki:

  • Nautilus – ul. Pancera 18 (Białołęka) i MultiCentrum – ul. Porajów 14
  • Przystanek Książka – ul. Grójecka 42 (Ochota)
  • Start-Meta – ul. Szegedyńska 13 (Bielany) – w fazie organizacji

Imprezy cykliczne Edit

Main article: Imprezy cykliczne w Warszawie

Media Edit

Stacje radiowe Edit

Template:Kategoria główna

Stacje telewizyjne Edit

Stacje telewizyjne posiadające studia w Waszawie:

Sport Edit

Warszawa posiada dwa kluby piłkarskie występujące w Ekstraklasie, jeden koszykarski, jeden siatkarski oraz kilka mniejszych klubów sportowych. Warszawskimi pierwszoligowcami są Legia Warszawa (piłka nożna), AZS Politechnika Warszawska (siatkówka) i Polonia Warszawa (koszykówka i piłka nożna).

Template:Kryteria Poniższa lista przedstawia najważniejsze warszawskie kluby sportowe:

Warszawa posiada także tor wyścigów konnych Służewiec, kilka krytych lodowisk, tor łyżwiarski Stegny, kilkadziesiąt całorocznych basenów, kortów tenisowych oraz kilkaset mniejszych i większych hal sportowych. Największy stadion w Warszawie (Stadion Dziesięciolecia) do 30 września 2007 wykorzystywany był jako targowisko. W Warszawie funkcjonuje również aeroklub w ramach działalności którego uprawia się sporty lotnicze.

Warszawa jest też gospodarzem rozwijających się z roku na rok biegów masowych: Półmaratonu Warszawskiego (marzec), Maratonu Warszawskiego (wrzesień) i Run Warsaw (październik).

W 2008 roku otrzymała tytuł Europejskiej Stolicy Sportu.

Architektura Warszawy Edit

Main article: Urbanistyka i architektura Warszawy

[[Plik:6 Warszawa 411.jpg|thumb|250px|right|Biblioteka Uniwersytecka - przykład nowoczesnej architektury warszawskiej]] [[Plik:Royal Castle Warsaw Kubicki Arcades.jpg|thumb|250px|Wnętrze Arkad Kubickiego usytuowanych po wschodniej stronie Zamku Królewskiego, zrekonstruowanych w latach 1993-2009]] Historyczna zabudowa Warszawy wielokrotnie była niszczona podczas wojen. Szczególnie ucierpiała podczas II wojny światowej. Miasto odbudowano dużym wysiłkiem społeczeństwa całego kraju. Za wzorcową uznaje się rekonstrukcję Starego Miasta, które 2 września 1980 roku zostało umieszczone na liście światowego dziedzictwa UNESCO jako wyjątkowy przykład całkowitej rekonstrukcji zespołu historycznego[23].

Main article: Stare Miasto w Warszawie

Władze komunistyczne przyczyniły się jednak do dalszych zniszczeń – burzono całe kwartały zabudowy (rejon Pałacu Kultury i Nauki), wyburzano dobrze zachowane budynki z XIX i początków XX wieku, a elewacje pozbawiano zdobień, uznawanych za burżuazyjny przeżytek. Niejednokrotnie zniekształcano przedwojenny układ urbanistyczny. W późniejszym okresie kolejnym władzom brakowało wizji rozwoju przestrzennego miasta i konsekwencji w planowaniu przestrzennym. W efekcie zabudowa współczesnej Warszawy jest nieuporządkowana i chaotyczna, a miasto często oceniane przez mieszkańców i przyjezdnych jako brzydkie.

Zabytki Edit

Main article: Zabytki Warszawy

Większość zniszczonych podczas wojny zabytków odbudowano, choć zmieniając czasem ich wygląd względem przedwojennego. Do takich budynków należy m.in. Zamek Królewski. Istnieje jednak w stolicy wiele cennych budynków, które przetrwały wojnę bez większych zniszczeń, jak Pałac w Wilanowie, kościół Wizytek i kościół pokarmelicki pw. Wniebowzięcia NMP przy Krakowskim Przedmieściu czy Pałac Prezydencki.

Najwyższe budynki Edit

Main article: Warszawskie wieżowce

[[Plik:Warszawskiewiezowce.jpg|thumb|250px|Warszawa, panorama Śródmieścia]] Wysokości całkowite:

[[Plik:Warszawa-skyline-pole mokotowskie.jpg|thumb|upright=5.9|center|Nowa zabudowa lewobrzeżnej Warszawy widziana z Pola Mokotowskiego]] [[Plik:Syrenka warszawska0205.jpg|thumb|250px|Warszawska Syrenka]]

Ustrój miasta Edit

Samorząd Edit

Main article: ustrój miasta stołecznego Warszawy

Wraz z transformacją ustroju w kraju odrodził się warszawski samorząd. Po wielu publicznych dyskusjach 18 maja 1990 Sejm uchwalił ustawę o ustroju Warszawy. 27 maja w demokratycznych wyborach samorządowych mieszkańcy Warszawy wybrali swoich przedstawicieli do siedmiu gmin-dzielnic. Na prezydenta Rada M.St. Warszawy wybrała urbanistę Stanisława Wyganowskiego, który pełnił już tę funkcję od 27 stycznia 1990 na mocy decyzji premiera Tadeusza Mazowieckiego. Warszawa po 56-letniej przerwie uzyskała szansę rozwoju zgodnego z wolą swoich mieszkańców. Po raz kolejny Warszawa stała się tematem obrad Sejmu, który 25 marca 1994 uchwalił ustawę o ustroju miasta stołecznego wprowadzającą w stolicy podział na 11 niezależnych gmin. Pomimo ciągłych zmian legislacyjnych Warszawa przeżyła gwałtowny wzrost gospodarczo-inwestycyjny. W kwietniu 1995 zostało uruchomione Metro Warszawskie. Powstały nowe obiekty biurowe, centra handlowe, osiedla mieszkaniowe. Miasto stało się najbardziej atrakcyjnym, w tej części Europy, miejscem inwestowania światowych kapitałów.

Po kolejnej nowelizacji tzw. ustawy warszawskiej, Warszawa w 2002 stała się jednolitą gminą na prawach powiatu, która jest częścią województwa mazowieckiego składającą się z 18 jednostek pomocniczych, tj. dzielnic. Pierwszym prezydentem Warszawy wybranym w wyborach powszechnych i pełniącym tę funkcję w nowym ustroju miasta został Lech Kaczyński.

Prezydent Warszawy Edit

Main article: Prezydenci Warszawy

[[Plik:5 Warszawa 083.jpg|thumb|250px|Belweder w Warszawie]]

Prezydent M.St. Warszawy jest wybierany bezpośrednio przez mieszkańców stolicy na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 2002 [24]. Do prerogatyw prezydenta należy m.in. zarządzanie własnością miejską oraz nadzorowanie pracy wszystkich podległych mu samorządów dzielnicowych – zakres obowiązków określa tzw. Ustawa warszawska z 15 marca 2002[25].

Rada Miasta Warszawy Edit

Ustawa warszawska zniosła poprzednio istniejące gminy i ustanowiła w Warszawie jeden organizm miejski na prawach powiatu, zarządzanego przez Radę Miasta Warszawy.

W Radzie Miasta St. Warszawy zasiada 60 radnych, którzy są wybierani w wyborach bezpośrednich i proporcjonalnych co 4 lata. Podobnie jak większość innych organów samorządu, w radzie miasta utworzone zostały komisje, których zadaniem jest nadzór nad poszczególnymi dziedzinami życia. Obecnie Przewodniczącą Rady Miasta Stołecznego Warszawy jest Ewa Malinowska-Grupińska.

Wszystkie decyzje rady podejmowane są zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady.

Każda z 18 dzielnic Warszawy posiada własną radę dzielnicy. Pełnią one funkcje stanowiące i kontrolne oraz zarządzają szkołami i własnością miejską na podległym im obszarze. Na czele rady stoi przewodniczący, ponadto wybiera ona burmistrza.

Podział administracyjny Edit

Main article: Podział administracyjny Warszawy

Podobnie jak przed wojną, Warszawa była, poczynając od 1945, miastem wydzielonym, czyli tzw. województwem miejskim; od początku lat 60. XX w. utrwalił się podział na 7 dzielnic (w randze powiatów: Mokotów, Ochota, Praga Południe, Praga Północ, Śródmieście, Wola i Żoliborz).

Po reformie administracyjnej w 1975 w Warszawie – podobnie jak w Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu – zachowano podział na dzielnice. Po wydarzeniach czerwcowych do dzielnicy Ochota włączono w ramach represji zbuntowany Ursus.

DzielnicaLudność
[osób][2]
Gęstość
[osób/km²][2]
Powierzchnia
[km²][3]
Mokotów225730637335,42
Praga Płd.183392819422,38
Ursynów147291336443,79
Wola138919721319,26
Bielany134403415632,34
Śródmieście130197836215,57
Targówek122900507424,22
Bemowo110331442224,95
Ochota9054993169,72
Białołęka84219115373,04
Praga Płn.72251632711,42
Wawer6829385779,70
Ursus4924252619,36
Żoliborz4836257108,47
Włochy39716138728,63
Rembertów22999119219,30
Wesoła2212396422,94
Wilanów1706446536,73

Od kwietnia 1990 dotychczasowych 7 dzielnic warszawskich uzyskało status gmin miejskich i nowe nazwy, przy czym gminy te nie były osobnymi miastami, a łącznie tworzyły jedno miasto. W 1994 dokonano zmiany gmin-dzielnic 7 dotychczasowych zastępując 11.

W wyniku reform wprowadzonych przez tzw. ustawę warszawską z 2002 roku, Warszawa stanowi tylko jedną gminę na prawach powiatu. Dotychczasowe gminy mają obecnie status dzielnic posiadających ograniczone kompetencje samorządowe. Wiele tych kompetencji odpowiada kompetencjom powiatu (np. prowadzenie rejestracji pojazdów). Ponadto granice Warszawy poszerzyły się o niezależną wcześniej gminę Wesoła tworząc w sumie 18 dzielnic. Najgęściej zaludnioną dzielnicą jest Ochota (9316 osób/km²), a najmniej gęsto – Wilanów (465 osób/km²). Średnia dla całego miasta wynosi 3302 osób/km²[2].

Osoby związane z Warszawą Edit

Honorowi obywatele Edit

Main article: Honorowi Obywatele Miasta Warszawy

Kościoły i związki wyznaniowe Edit

[[Plik:6 Warszawa 032.jpg|thumb|250px|Kościół św. Kazimierza przy Rynku Nowego Miasta]]

Main article: Kościoły i związki wyznaniowe w Warszawie

Warszawa jest siedzibą jednostek administracyjnych wielu Kościołów i związków wyznaniowych: archidiecezji warszawskiej[26] (14 dekanatów z 86 parafiami w granicach miasta) i diecezji warszawsko-praskiej (6 dekanatów z 51 parafiami w granicach miasta) Kościoła rzymskokatolickiego, diecezji warszawskiej Kościoła polskokatolickiego, kustodii warszawskiej Kościoła katolickiego mariawitów, metropolii warszawskiej i całej Polski i Diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Z tego względu w stolicy jest 1 archikatedra, 5 katedr i 2 konkatedry.

W Warszawie znajdują się także parafie i zbory innych wyznań katolickich i protestanckich, siedziby gmin żydowskich oraz innych związków wyznaniowych.

Kilkadziesiąt kościołów rzymskokatolickich i zespołów klasztornych, kościoły protestanckie, starokatolickie, cerkwie prawosławne i grekokatolickazabytkami.

W każdą niedzielę w samych tylko świątyniach katolickich Warszawy odprawianych jest ponad 600 nabożeństw, a w dni powszednie - ponad 250 nabożeństw[26].

Przyroda Edit

[[Plik:PL Wolka Węglowa02.jpg|thumb|250px|Kampinoski Park Narodowy przy granicy z Warszawą - uroczysko Opaleń]] [[Plik:Rezerwat przyrody Bagno Jacka (Wesoła) 1.jpg|250px|thumb|right|Rezerwat przyrody Bagno Jacka]] [[Plik:PL Warsaw rezerwat Morysin.jpg|thumb|250px|Rezerwat przyrody Morysin]] [[Plik:Rezerwat-przyrody-wyspy-zawadowskie-warszawa-jozefow-5.JPG|thumb|250px|Rezerwat przyrody Wyspy Zawadowskie]]

Około 200 km2 miasta zajmują tereny zieleni: parki, lasy, zieleń uliczna oraz zieleń osiedlowa i zieleń wokół obiektów użyteczności publicznej[27]. Znaczne obszary objęte są ochroną przyrody.

Main article: Tereny zieleni w Warszawie

Obszary chronione Edit

Na północny zachód od Warszawy rozciąga się Puszcza Kampinoska. Większość terenów puszczy zajmuje Kampinoski Park Narodowy, stanowiący od 2000 rezerwat biosfery UNESCO. Warszawa jest jedyną stolicą w Europie i jedną z dwóch w świecie graniczących bezpośrednio z parkiem narodowym[4]. W granicach otuliny Kampinoskiego Parku Narodowego leży część dzielnicy Bielany.

Na terenie miasta istnieje wiele obszarów i obiektów cennych przyrodniczo, objętych ochroną na mocy ustawy o ochronie przyrody:

  • 13 rezerwatów przyrody (w tym dwa: Las Natoliński i Skarpa Ursynowska - objęte dodatkowo ochroną kulturową)
  • 5 użytków ekologicznych
  • 5 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych
  • pomniki przyrody (w tym wiele drzew i zespołów drzew, z największą aleją lipową wzdłuż al. Żwirki i Wigury, oraz ponad 60 głazów narzutowych lub zespołów, z największym Głazem Ursynowskim przy ul. Nutki - 9,6 m obwodu)[27]

Ponadto inne wartościowe tereny - dolina Wisły, Wilanówki, ciąg jezior oraz kompleksy leśne - weszły w skład Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Część WOChK związana z doliną Wisły stanowi obecnie fragment sieci obszarów Natura 2000. Tereny leśne we wschodniej części Warszawy objęto granicami Mazowieckiego Parku Krajobrazowego[27].

Lasy Edit

W obrębie miasta znajduje się kilkanaście zwartych obszarów leśnych, obejmujących ponad 7200 ha[27], co stanowi prawie 14% powierzchni miasta (można to sobie wyobrazić jako położony wewnątrz miasta kwadrat o boku 8,5 km). Lasy te są w większości pozostałościami dawnej, rozległej Puszczy Mazowieckiej porastającej te obszary, ale w większości są silnie przekształcone przez gospodarkę. Większość lasów w obrębie Warszawy to bory sosnowe z domieszką brzóz i dębów. Wiele z tych środowisk służy Warszawiakom do rekreacji, niektóre mają dużą wartość przyrodniczą i chronione są w formie rezerwatów przyrody.

Największą część spośród obszarów leśnych zajmują lasy prywatne pod nadzorem Prezydenta m.st. Warszawy (44%), pozostałe to lasy miejskie (38%) (Lasy miejskie Warszawy) i lasy stanowiące własność Skarbu Państwa administrowane przez Lasy Państwowe (18%)[27].

Main article: Lasy miejskie Warszawy

Największe zwarte obszary leśne Warszawy zlokalizowane są w obrębie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Składają się z kilku dużych kompleksów leśnych, częściowo od siebie izolowanych, leżących na południowo-wschodnim skraju miasta: w dzielnicach Wesoła i Wawer i częściowo w podwarszawskich gminach. W skład Mazowieckiego Parku Krajobrazowego wchodzą m.in. Rezerwat im Jana III Sobieskiego z pięknymi fragmentami dąbrów i Rezerwat torfowiskowy Bagno Jacka w Wesołej. Na północ od terenów Mazowieckiego Parku Krajobrazowego położone są rozległe Lasy Rembertowskie, częściowo zlokalizowane na terenach wojskowych. Na ich południowym skraju leży leśny rezerwat Kawęczyn, a blisko niego Rezerwat Olszynka Grochowska.

W lewobrzeżnej części Warszawy również znajduje się kilka rozległych obszarów leśnych, m.in.:

  • Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego mający status rezerwatu krajobrazowego położony na południowym skraju dzielnicy Ursynów
  • Las Bielański – rezerwat przyrody położony w północnej części Warszawy, na Bielanach.
  • Las Młociński
  • Park Leśny Bemowo

Te trzy ostatnie obszary łączą się wąskimi pasami zadrzewień ze znajdującym się tuż za granicami miasta Kampinoskim Parkiem Narodowym.

Są tu także mniejsze fragmenty zbiorowisk leśnych o charakterze leśno-parkowym

Obszary leśne Warszawy są bardzo cenne jako ostoje fauny i flory, zwłaszcza fragmenty rezerwatowe i ze względu na walory krajobrazowe[27].

Wody Edit

Template:Dopracować [[Plik:Park Moczydlo.jpg|thumb|250px|Park Moczydło ze zbiornikiem wodnym]] thumb|250px|Łacha Potocka

Na terenie Warszawy znajduje się kilkadziesiąt zbiorników wodnych i cieków, niektóre z nich mają dużą wartość przyrodniczą i krajobrazową. W skład wód stojących wchodzi m.in. kilka zbiorników o charakterze jezior, będących dawnymi starorzeczami Wisły (Jezioro Wilanowskie, Jeziorko Czerniakowskie, Jeziorko Kamionkowskie i Łacha Potocka), kilka zbiorników torfowiskowych i kilkanaście stawów parkowych.

Największym zbiornikiem Warszawy jest jezioro Czerniakowskie[28] (19,7 ha) mające status rezerwatu. Inne duże zbiorniki (o powierzchni kilkunastu ha) to także Jezioro Powsinkowskie (bardzo cenne przyrodniczo: m.in. jako ostoja ptaków wodno-błotnych i ze względu na rzadkie gatunki bentosowych bezkręgowców[29]) i Jezioro Wilanowskie. Na terenie dużych warszawskich parków znajduje się wiele stawów parkowych, tylko niektóre z nich mają charakter zbiorników trwałych (Park Moczydło, Szczęśliwice, Park Skaryszewski, Dolinka Służewiecka), z niektórych (np. Pola Mokotowskie, Park Ujazdowski, Łazienki) woda jest regularnie spuszczana, okresowo usuwane są rośliny i osady, co uniemożliwia występowanie w nich większości typowych przedstawicieli słodkowodnej fauny i flory. Na terenie Warszawy występują chronione prawem torfowiska, na których znajdują się malownicze zbiorniki wodne (m. in. Macierowe Bagno oraz Bagno Jacka w Wesołej i Biały Ług w Wawrze). Jeziorko Imielińskie na Ursynowie także objęte jest częściową ochroną prawną jako tzw. użytek ekologiczny.

Wiele fragmentów przepływającej przez Warszawę Wisły, zwłaszcza na wschodnim brzegu, jest bardzo cennych przyrodniczo, zarówno ze względu na gnieżdżące się tu ptaki[30] (np. Rezerwat Wyspy Zawadowskie w Wilanowie i Wawrze), jak i liczne populacje ryb a także rzadkich bezkręgowców. Około 20 trwałych cieków i kanałów jest elementem środowiska przyrodniczego Warszawy, m.in. silnie zdegradowany, choć wciąż atrakcyjny przyrodniczo kilkunastokilometrowy Kanał Żerański (Królewski) łączący Wisłę z Jeziorem Zegrzyńskim i malownicza rzeka Wilanówka, płynąca fragmentami wśród wiejskiego i półnaturalnego krajobrazu.

Środowiska słodkowodne Warszawy i ich otoczenie to, jak w przypadku innych wielkich miast rezerwuary różnorodności biologicznej, podlegające niestety coraz silniejszej presji ze strony otaczających silnie zurbanizowanych obszarów (tzw. rozpełzanie się miasta[31]).

Kąpieliska Edit

Baseny Edit

Obecnie w Warszawie funkcjonuje pięć basenów odkrytych. Są to: Moczydło przy Górczewskiej na Woli, WOW Wisła Inflancka przy ul. Inflanckiej w Śródmieściu, Park Kultury w Powsinie przy ul. Maślaków na Ursynowie, Park Wodny (Warszawianka) przy ul. Merliniego na Mokotowie oraz Plaże nad Wisłą przy Wale Miedzeszyńskim na Pradze Południe[32]. Nieczynne są obecnie kompleks basenów odkrytych przy ul. Namysłowskiej na Pradze Północ i na Szczęśliwicach na Ochocie. Oprócz tego działają w Warszawie liczne baseny kryte[33].

Plaże Edit

W Warszawie funkcjonują dwie plaże miejskie. Pierwsza działa od 2004 roku na wysokości ZOO[34], zaś druga od lipca 2008 na wysokości ulicy Krynicznej na Saskiej Kępie[35].

Inne miejsca kąpieliskowe Edit

Obecnie w Warszawie, poza basenami, nie istnieją miejsca kąpieliskowe. Od wielu lat rzeka Wisła nie spełnia podstawowych wymogów sanitarnych[35]. Najbliższe kąpieliska w okolicy Warszawy znajdują się nad Zalewem Zegrzyńskim. W 2006 możliwa była również kąpiel w Jeziorku Czerniakowskim, jednak zostały wykryte w nim bakterie cholery[36].

Miasta partnerskie[37] Edit

Warszawskie legendy Edit

[[Plik:VarsaviaPiazzaMercatoCittàVecchiaSirena.jpg|thumb|250px|Warszawska Syrenka na Rynku Starego Miasta]]

Warszawa w kulturze masowej Edit

Powstała znaczna liczba filmów o mieście. Zarówno dokumentalnych, fabularnych jak i długometrażowych:

Zobacz też Edit

Template:Portal Template:Wikiprojekt Template:Siostrzane projekty

Artykuły o całym mieście
Artykuły szczegółowe

Przypisy

  1. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ludnosc_czerwiec2009
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named PSW2008-3
  3. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Ludnosc_Polski
  4. 4.0 4.1 Template:Cytuj stronę
  5. Template:Cytuj stronę
  6. Template:Cytuj stronę
  7. "Warszawiacy bez meldunku", Gazeta.pl, 22 września 2007. Link sprawdzony 2007-11-17.
  8. 1939-1979 Roczniki statystyczne GUS
  9. Krystyna Krzyżakowa, Problemy harmonijnego rozwoju Warszawy, Rozmowa z wiceprezydentem m.st. Warszawy mgr. inż. Jerzym Brzostkiem. "Stolica", Nr 41 (1556), 9 października 1977 r.
  10. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1974 r. w sprawie ograniczenia pobytu stałego osób zamierzających zamieszkać na terenie m.st. Warszawy., Template:Dziennik Ustaw
  11. Ludność Warszawy
  12. Template:Cytuj książkę
  13. http://medialine.pl/gallery.php?a=1&getpage_id=7&getsubpage_id=5&artykul_id=527&kalendarz_odleglosc=-1&skomentuj=1&PHPSESSID=deb22834e7c63c526
  14. Siemowit używał tytułu dux Masoviae et Varsoviensis dominus, źródło: Template:Cytuj książkę
  15. Proces z Krzyżakami odbył się w ówczesnym kościele parafialnym św. Jana Template:Cytuj książkę
  16. Prezydent Warszawy dostała absolutorium – Wirtualna Warszawa z 18.04.2008
  17. Statystyka Warszawy marzec 2009 (GUS)
  18. Template:Cytuj stronę
  19. 19.0 19.1 Template:Cytuj stronę
  20. 20.0 20.1 Template:Cytuj stronę
  21. Template:Cytuj stronę
  22. Template:Cytuj stronę
  23. Template:Cytuj stronę
  24. Template:Dziennik Ustaw
  25. Template:Dziennik Ustaw
  26. 26.0 26.1 Template:Cytuj stronę
  27. 27.0 27.1 27.2 27.3 27.4 27.5 Template:Cytuj stronę
  28. http://www.varsovia.pl/varsovia/index.php-frame=main&mapa=0&item=2924&top=20.htm
  29. http://www.pth.home.pl/Oddzial_wawa/seminarium_Koperski.html
  30. M. Luniak – Ptaki w Mieście – Wiedza i Życie nr 2/1998
  31. http://en.wikipedia.org/wiki/Urban_sprawl
  32. Template:Cytuj pismo
  33. Template:Cytuj stronę
  34. Template:Cytuj stronę
  35. 35.0 35.1 Template:Cytuj stronę
  36. Template:Cytuj stronę
  37. Template:Cytuj stronę

Bibliografia Edit

Template:Bibliografia start

  • Dokumentacja Bibliograficzna do Historii Europy Środkowo-Wschodniej (Herder-Institut)[1]

Template:Bibliografia stop

Linki zewnętrzne Edit

Template:ODP

Informacje ogólne
Mapy

Template:Linki do map Polski Template:Miasta wojewódzkie Template:Miasta wojewódzkie II Rzeczypospolitej Template:Województwo mazowieckie Template:Warszawa Template:Związek Miast Nadwiślańskich Template:Stolice Europy Template:Miejsca obrad sejmów I Rzeczypospolitej Template:ESK 2016 Template:Unia Metropolii Polskich

Kategoria:Odznaczeni Orderem Virtuti Militari Kategoria:Miejsca zbrodni nazistowskich w Polsce

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.